Топ-100
Back

ⓘ Shkencat natyrore. Ne shkence, termi shkencat natyrore lidhet me afrimin natyror te studimit te universit, qe kuptohet me origjinen e ligjeve te natyres. Termi ..




                                               

Shkencat formale

Shkencat formale jane nje grup shkencash te cilat merren me studimin dhe hulumtimin e sistemeve formale, siç jane logjika, matematika, statistika, shkenca teorike kompjuterike, inteligjenca artificiale, teoria e informacionit, teoria e lojerave, teoria e sistemeve, teoria e vendimeve dhe gjuhesia teorike. Ndersa shkencat natyrore dhe shkencat shoqerore kerkojne te karakterizojne sistemet fizike dhe sistemet shoqerore, perkatesisht, duke perdorur metoda empirike, shkencat formale jane mjete gjuhesore te cilat merren me karakterizimin e strukturave abstrakte te pershkruara nga sistemet simbo ...

                                               

Thanas Qerama

Thanas Qerama, ishte shkrimtar shqiptar, novelist dhe shkrues i tregimeve fantastiko-shkencore, botues i revistes Horizonti gjate viteve 1979–1989, reviste per moshat adoleshente me permbledhje, kuriozitete dhe tregime nga shkencat natyrore dhe historike.

                                               

Sinteza

Sinteza paraqet nje term i cili permbledh ose lidh dy ose me shume elemente ne nje njesi te re. Koncepti ne shkencat natyrore eshte futur nga Hermann Kolbe ne vitin 1845. Shpesh, termi sinteze nenkupton vete produktin, d.m.th. rezultatin e aktivitetit sintetik. Sinteza lidhet ne menyre te pandashme me procesin e kundert te saj qe eshte analiza. Ne shkencat natyrore, sinteza eshte e kufizuar vetem ne materie, kurse ne shkencat sociale sinteza eshte nje nocion dhe proces abstrakte, si dhe kemi edhe konceptin e sintezes ne teknike. Filozofia me fjalen sinteze nenkupton bashkimin e disa teoriv ...

                                               

Instituti i Lartë Pedagogjik

Institutit e Larte Pedagogjik te krijuar ne vitin 1952. Ky Institut i ngritur ne Tirane ka qene instituti i pare ne Shqiperi per pergatitjen e mesuesve me arsim te larte per shkencat shoqerore dhe natyrore.

                                               

Anatomia

Anatomia eshte dega e biologjise e lidhur me studimin e struktures se organizmave dhe pjeseve te tyre. Anatomia eshte nje dege e shkences natyrore qe merret me organizimin strukturor te gjerave te gjalla. Eshte nje shkence e vjeter, qe ka fillimet e saj ne kohet parahistorike. Anatomia eshte ne thelb e lidhur me embriologjine, anatomine krahasuese, biologjine evolucionare dhe filogjenine, pasi keto jane proceset me ane te cilave gjenerohet anatomia mbi implikimet e menjehershme dhe kohezgjatjen e gjate. Anatomia njerezore eshte nje nga shkencat thelbesore te mjekesise. Anatomia dhe fiziolo ...

                                               

Mihail Lomonosov

Mikhail Vasilyevich Lomonosov ishte nje dijetar polimath, shkencetar dhe shkrimtar Rus, i cili dha kontribute te rendesisheme ne literature, arsim dhe shkence. Nje nga zbulimet e tij qe atmosfera e Venusit. Specializimi i tij ne shkence perfshinte shkencat natyrore, kimine, fiziken, mineralogjine, historine, artin, filologjine, pajisjet optike dhe te tjera. Lomonosovi ishte gjithashtu nje poet, i cili krijoi bazat e gjuhes moderne Ruse.

Shkencat natyrore
                                     

ⓘ Shkencat natyrore

Ne shkence, termi shkencat natyrore lidhet me afrimin natyror te studimit te universit, qe kuptohet me origjinen e ligjeve te natyres.

Termi shkenca natyrore perdoret gjithashtu per te ndare ato fusha qe perdorin metoden shkencore per te studiuar natyren nga shkencat shoqerore, qe perdorin metoden shkencore per te studiuar sjelljen dhe shoqerine njerezore ; nga shkencat formale, si matematika dhe logjika, qe perdorin nje metodologji tjeter ; nga shkencat humane.

                                     

1. Nje pamje e pergjithshme

Shkencat natyrore formojne bazen e shkencave te aplikuara. Se bashku, shkencat natyrore dhe shkencat e aplikuara veçohen nga shkencat shoqerore, njera ne nje ane, tjetra ne anen tjeter. Ndonese matematika, statistika dhe shkenca kompjuterike nuk konsiderohen si shkenca natyrore, ato japin nje kontribut te madh ne shkencat natyrore.

Brenda shkencave natyrore, termi shkence e forte perdoret ndonjehere per te pershkruar ato nenfusha te cilat bazohen ne te dhena sasiore, eksperimentale dhe fokusohen ne saktesine dhe objektivitetin. Ketu perfshihet fizika, kimia dhe biologjia. Ne kontrast, shkencat e buta perdoren per te pershkruar fushat shkencore qe bazohen ne kerkimin cilesor, duke perfshire ketu edhe shkencat shoqerore.

                                     

2. Historia

Ne kohet e lashta dhe mesjetare, studimi objektiv i natyres njihej si filozofi natyrore. Ne mesjeten e vone dhe periudhen e hershme moderne, nje interpretim filozofik i natyres u zevendesua gradualisht me metoden shkencore. Punet e Ibn al-Haytham dhe Francis Bacon popullarizuan kete metode, duke ndihmuar edhe ne fillimin e revolucionit shkencor.

Nga fundi i shekullit te 19-te, studimi i shkences ishte ne kompetencen e profesionisteve dhe institucioneve. Duke bere kete, gradualisht mori emrin me modern shkencat natyrore. Termi shkencetar u krijua nga William Whewell ne nje revizionim te vitit 1834 te On the Connexion of the Sciences i shkruar nga Mary Sommerville. Por fjala nuk hyri ne perdorim te pergjithshem deri ne fundin e atij shekulli.

Sipas nje libri te famshem te vitit 1923 Thermodynamics - and the Free Energy of Chemical Substances nga kimisti amerikan Gilbert N. Lewis dhe kimisti fizik amerikan Merle Randall, shkencat natyrore permbajne tre dege te medha:

Perveç shkencave matematikore dhe logjike, ekzistojne tre dege te medha te shkencave natyrore qe qendrojne veçmas - ato jane mekanika, elektrodinamika dhe termodinamika.

Sot, shkencat natyrore ndahen me shpesh ne shkencat e jetes, si botanika dhe zoologjia ; dhe shkencat fizike, qe perfshijne fiziken, kimine, gjeologjine dhe astronomine.

                                     

3.1. Deget e shkencave natyrore Astronomia

Kjo disipline eshte shkenca e objekteve qiellore dhe fenomeneve qe ndodhin jashte atmosferes se Tokes. Merret me evolucionin, fiziken, kimine, meteorologjine dhe levizjen e objekteve qiellore, ashtu si edhe me formimin dhe zhvillimin e universit.

Astronomia perfshin ekzaminimin, studimin dhe modelimin e yjeve, planeteve, kometave, galaktikave dhe kozmosit. Shumica e informacionit e perdorur nga astronomet mblidhet nga vezhgimi, ndonese jane kryer disa riprodhime te fenomeneve qiellore ne laboratore si kimia molekulare e mediumit nderyjor.

Ndersa origjina e studimit te trupave dhe fenomeneve qiellore daton qe nga antikiteti, metoda shkencore ne kete fushe filloi te zhvillohet ne mesin e shekullit te 17-te. Nje faktor kyç ishte shpikja e Galileos, teleskopi qe ekzaminonte qiellin e nates me shume detaje.

Trajtimi matematikor i astronomise filloi me zhvillimin e mekanikes qiellore te Njutonit dhe ligjet e gravitacionit te po ketij te fundit, ndonese kjo qe iniciuar nga puna me e hershme e astronomeve si Kepleri. Nga fundi i shekullit te 19-te, astronomia ishte zhvilluar ne nje shkence formale, me prezantimin e instrumenteve si spektroskopi dhe fotografia, bashke me teleskope shume te permiresuar dhe krijimin e observatoreve profesionale.



                                     

3.2. Deget e shkencave natyrore Biologjia

Kjo fushe perfshin nje mori disiplinash qe ekzaminojne fenomenet e lidhura me organizmat. Shkalla e studimit shkon nga biofizika e deri te ekologjia. Biologjia studion karakteristikat, klasifikimin dhe sjelljen e organizmave, ashtu si edhe si u formuan speciet dhe nderlidhja e tyre me njera tjetren dhe mjedisin.

Fushat biologjike te botanikes, zoologjise dhe mjekesise datojne qysh nga fillimet e qyteterimeve, kurse mikrobiologjia u shfaq per here te pare ne shekullin e 17-te me shpikjen e mikroskopit. Gjithsesi, nuk ishte deri ne shekullin e 19-te qe biologjia u be nje fushe e unifikuar. Kur shkencetaret zbuluan te perbashketat te gjitha qenieve te gjalla, u vendos qe ato te studioheshin si nje e tere.

Disa zhvillime kyçe ne biologji ishin zbulimi i gjenetikes; Teoria e evolucionit e Darvinit; Teoria e mikrobeve dhe aplikimi i saj ne teknikat e kimise dhe fizikes ne nivelin e qelizave ose molekulave organike.

Biologjia moderne ndahet ne nendisiplina nga tipi i organizmit dhe nga shkalla ne te cilen organizmi i caktuar studiohet. Biologjia molekulare eshte studimi i kimise themelore te jetes, kurse biologjia qelizore eshte vezhgimi i qelizes; bllokut themeltar ndertimor te gjithe jetes. Ne nje nivel me te larte, fiziologjia vezhgon strukturat e brendshme te organizmit, kurse ekologjia vezhgon si organizma te ndryshem lidhen me njeri tjetrin.

Disa nga nendeget e saj jane: zoologjia, botanika, mikrobiologjia, sistematika, anatomia, fiziologjia, gjenetika, ekologjia.

                                     

3.3. Deget e shkencave natyrore Kimia

Duke u marre me studimin e lendes ne shkalle atomike dhe molekulare, kimia merret kryesisht me grumbujt e atomeve, si gazet, kristalet dhe metalet. Perberja, vetite statistike dhe reaksionet e ketyre materialeve jane ato qe studiohen. Kimia gjithashtu merret me kuptimin e vetive dhe bashkeveprimeve te atomeve ne perdorimet e shkalleve me te gjera.

Shumica e proceseve kimike mund te studiohen direkt ne laborator, duke perdorur nje seri teknikash per kontrollimin e materialeve dhe duke pasur nje kuptim te gjere te ketyre proceseve. Kimia shpesh quhet "shkenca qendrore" per shkak te rolit te saj ne lidhjen me shkenca te tjera natyrore.

Eksperimentet e hershme ne kimi e kishin rrenjen e tyre ne sistemin e alkimise, nje grup besimesh qe perzienin misticizmin me eksperimentet fizike. Shkenca e kimise filloi te zhvillohet me punen e Robert Bojlit, zbuluesit te gazit dhe Antuan Lavuazierit, i cili zhvilloi teorine e ruajtjes se mases.

Zbulimi i elementeve kimike dhe koncepti i Teorise Atomike filluan te sistematizonin kete shkence, dhe kerkuesit zhvilluan nje kuptim themelor te gjendjeve te lendes, joint, lidhjes kimike dhe reaksionit kimik. Suksesi i kesaj shkence çoi ne krijimin e kimise industriale, e cila luan nje rol te rendesishem ne ekonomine boterore.

                                     

3.4. Deget e shkencave natyrore Shkencat e Tokes

Shkencat e Tokes gjithashtu e njohur si gjeoshkenca, gjeoshkencat ose Shkencat e Tokes, eshte nje term i gjere qe perfshin shkencat rreth planetit Toke, perfshire gjeologjine, gjeofiziken, hidrologjine, meteorologjine, gjeografine fizike, oqeanografine dhe shkencen e tokes bujqesore. Ndonese minimi dhe guret e çmuar kane qene interes i njerezve gjate tere historise se qyteterimit, zhvillimi i shkencave te lidhura me to si gjeologjia ekonomike dhe mineralogjia nuk ekzistonin deri ne shekullin e 18-te. Studimi i Tokes, ne veçanti paleontologjia, lulezoi ne shekullin e 19-te. Ngritja e disiplinave te tjera, si gjeofizika ne shekullin e 20-te çuan ne zhvillimin e teorise se pllakave tektonike ne vitet 1960, e cila ka pasur nje rendesi per shkencat e Tokes ashtu si teoria e evolucionit pati per biologjine. Shkencat e Tokes jane shume te lidhura me studimin e klimes dhe industrite e naftes dhe eksplorimit te mineraleve.



                                     

3.5. Deget e shkencave natyrore Fizika

Fizika perfshin studimin e perberesve themelore te universitetit, forcat dhe bashkeveprimet ato ushtrojne mbi njera tjetren dhe perfundimet e nxjerra nga keto bashkeveprime. Ne pergjithesi, fizika shihet si nje shkence themelore, sepse te gjitha shkencat e tjera natyrore perdorin dhe u binden parimeve dhe ligjeve te vezhguara. Fizika varet shume nga matematika si korniza logjike per formulimin e parimeve.

Studimi i parimeve te universitetit ka nje histori te gjate dhe kryesisht vjen nga vezhgimi direkt dhe eksperimentimi. Formulimi i teorive per ligjet kryesore te universit kane qene kryesore per studimin e fizikes qe ne fillim te saj, me filozofine e cila gradualisht iu dorezua testimit eksperimental dhe sistematik si burim verifikimi.

Zhvillime kyçe ne fizike perfshijne teorine e gravitacionit universal te Isak Njutonit dhe mekaniken klasike, teorine e pergjithshme dhe te veçante te relativitetit te Albert Ajnshtajnit, zhvillimin e termodinamikes dhe modelit kuantik te fizikes atomike dhe subatomike. Fusha e fizikes eshte shume e gjere dhe mund te perfshije ne te fusha si mekanika kuantike dhe fizika teorike, fizika e aplikuar dhe optika. Fizika moderne eshte duke u bere me e specializuar, ku studiuesit kane tendence te merren me nje teme te caktuar dhe jo te qenit "universaliste" si Albert Ajnshtajn dhe Lev Landau, te cilet punuan ne shume tema.

                                     
  • dhe kohëzgjatjen e gjatë evolucionit Anatomia njerëzore është një nga shkencat thelbësore thelbësore të mjekësisë. Anatomia dhe fiziologjia, të cilat
  • qe atmosfera e Venusit. Specializimi i tij në shkencë përfshinte shkencat natyrore kiminë, fizikën, mineralogjinë, historinë, artin, filologjinë, pajisjet
  • korrikut. Mendimi i tij për shkencat ekzakte i pyetur nga studenët e tij është se: Një njeri që nuk i njeh shkencat natyrore fizikën, kiminë matematikën e
  • në botë. Interesat e saj përfshijnë gjeografinë, arkeologjisë dhe shkencat natyrore nxitjen e ruajtjes së mjedisit dhe historisë, si dhe studimin e kulturës
  • e njohur edhe si gjeoshkenca, shkencat gjeografike ose Shkencat e Tokës është një term gjithëpërfshirës për shkencat që lidhen me planetin Tokë. Ekzistojnë
  • pasqyrimi figurativ dy - tredimensional i gjitha trupave në natyrë. Në shkencat natyrore dallohen disa sisteme koordinative ndër të cilat më i përdoruri dhe
  • dukurinë shpirtërore me një avitje të saktë dhe të qartë që me të cilën shkencat natyrore hetojnë dhe përshkruajnë botën fizike. Avitjen e tij Shtajneri e përshkruan
  • hetimore ose madje edhe standarde të vlefshmërisë që rrjedhin nga shkencat e tjera natyrore Shikuar nga ky këndvështrim, natyralizmi nuk nënkupton shkencëtarizmin
  • Fusha kërkimore e Universitetit është e fokusuar në inxhinieritë dhe shkencat natyrore Arkitekturë dhe Planifikim, Kimi Inxhineri, Shkenca Kompjuterike

Users also searched:

...

Untitled.

Shkencat natyrore dhe matematika radhiten në listën e lëmive thuajse të padëshiruara për studim. Këtë e konfirmon edhe ministrja e arsimit Renata. BKSH katalogu online. Standart Kurs Shkencat Natyrore! ALBANIA MATHS CENTER Për të gjithë të interesuarit 2 seancat e para oftohen falas! OFRON KURSE.


...